Jetten I: Loopt de digitale snelweg uit op een doodlopend spoor?

Jetten heeft de digitale route prachtig uitgestippeld, maar de fysieke fundamenten eindigen op een doodlopend spoor.

Digitale ambities, fysieke stilstand

Want laten we eerlijk zijn: over de digitale infra is het akkoord glashelder, maar over de fysieke infrastructuur blijft het oorverdovend stil. De miljarden voor bereikbaarheid en onderhoud zijn er op papier, maar waar die euro’s precies terecht komen? Dat weet niemand. De toekomst van onze wegen, spoorwegen en waterwerken wordt gebruikt als wisselgeld in politieke achterkamertjes.

Voor een sector die snakt naar houvast, is dit funest. Het gebrek aan heldere keuzes is de grootste vijand van vernieuwing.

Zonder herhaling geen innovatie

Zonder duidelijke stip op de horizon kan de bouw niet vooruitlopen. Dat geldt voor de arbeidsmarkt (wie moet ik over vijf jaar aannemen en opleiden als ik niet weet of we bruggen gaan renoveren of defensie-infra gaan aanleggen?) maar het geldt dubbel zo hard voor digitalisering.

Digitalisering rendeert namelijk pas echt bij herhaling en schaal. Innovatie vraagt om investeringen, maar als we niet weten of er een grote stroom van 'hetzelfde type werk' aankomt, blijft de broodnodige efficiëntieslag uit. Het principe van learning by doing, waarbij we processen elke keer een stukje slimmer en digitaler maken, sterft in schoonheid als elk project een uniek, politiek incident blijft.

Een koersloze sector mist de aansluiting 

Dit uitstelgedrag ondermijnt de concurrentiekracht van de sector. Niet alleen internationaal, waar landen om ons heen wél durven kiezen voor langjarige programma’s, maar ook ten opzichte van andere sectoren. Waarom zou een toptalent voor de infrasector kiezen als de koers elk half jaar kan wijzigen afhankelijk van een politieke deal in de Kamer?

Als we de sector niet de kans geven om door middel van een voorspelbare orderportefeuille echt efficiënt te worden, prijzen we onszelf de markt uit. De kosten voor materialen en personeel stijgen toch wel. Zonder een solide, langjarige agenda stort de digitale ambitie van de bouw als een kaartenhuis in elkaar.

Geef de sector een bestemming 

Dus, minister-president Jetten, die Estse droom is een prachtig vergezicht. Maar een digitale snelweg zonder bestemming leidt nergens toe. De 1,5 miljard euro uit het akkoord voor ‘prioritaire infrastructuurprojecten’ is een mooi begin, maar het is slechts een druppel op een gloeiende plaat als er geen langetermijnvisie achter zit.

Mijn oproep is simpel: kom snel met een duidelijk verhaal en geef de sector de zekerheid die nodig is om te investeren in mensen, machines en automatisering. Alleen dan krijgt de bouw, en heel Nederland, de infrastructuur die het verdient.